Muzieklicenties

Muzieklicenties zijn waarschijnlijk niet het eerste waar je aan denkt als je een nummer schrijft of een stuk muziek componeert. Maar hoe ingewikkeld of saai de juridische kant van de muziekindustrie ook lijkt, juist daar verdien je geld mee.

Je muziek in licentie geven aan anderen is een van de grootste inkomstenbronnen voor muzikanten. Het is onmisbaar om je merk te laten groeien en om de kost te verdienen in de muziekindustrie. Zo werkt het.

Of je nu net begint als muzikant of al een tijd meedraait in de industrie, een inkomstenbron die zo groot is als muzieklicenties kun je simpelweg niet links laten liggen. Je muziek in licentie geven betekent dat je anderen toestaat om die publiekelijk te gebruiken. Dat klinkt eenvoudig, maar het proces erachter is wat ingewikkelder.

Een van de grootste voordelen van licenties op je muziek is dat je de rechten op je werk behoudt. Het is dus zeker de moeite waard om te leren hoe je dit aanpakt. Verderop gaan we dieper in op het verschil tussen licenties en auteursrecht. Voor nu kijken we van dichterbij naar het licentieproces, om eventuele mythes en misverstanden uit de weg te ruimen.

Muzieklicenties worden meestal geregeld door auteursrechtenorganisaties (PRO's) en collectieve beheersorganisaties (CMO's). Zij verzorgen de licentiecontracten, vergoedingen en betalingen namens hun leden. Als artiest is het belangrijk om zo vroeg mogelijk in je carrière lid te worden.

Met een muzieklicentie mag een auteursrechtelijk beschermd stuk muziek voor een openbare uitvoering worden gebruikt. Als artiest en auteursrechthebbende geef je een andere persoon of organisatie het recht om je muziek in het openbaar te gebruiken. In ruil daarvoor krijg je betaald op basis van een contract tussen beide partijen.

Even ter herinnering: de eigenaar van een auteursrechtelijk beschermd stuk muziek is de enige die het recht heeft om dat werk te reproduceren, te tonen, openbaar uit te voeren, te bewerken en te distribueren. Wil iemand anders je nummers op een of meer van die manieren gebruiken, dan heeft die persoon een licentie nodig. Als artiest kun je die licentie ook weigeren.

Stel dat je besluit je muziek in licentie te geven, dan kun je daarvoor een vast bedrag, royalty's of een combinatie van beide terugkrijgen. Welke optie het beste werkt voor beide partijen hangt af van het beoogde gebruik. Een vast bedrag komt het meest voor als je je muziek slechts voor een beperkte periode in licentie geeft. Geef je je muziek voor onbepaalde tijd in licentie, dan is het gebruikelijk om een vast bedrag met royalty's te combineren.

Royalty's zijn meestal gebaseerd op het aantal verkochte exemplaren van je muziek. Maar ook de totale inkomsten uit de distributie kunnen de basis vormen. Soms neemt de licentienemer (degene die je voor je muziek betaalt) een drempel op in het contract. Dan ontvang je pas royalty's zodra de inkomsten uit de openbare uitvoering een bepaalde grens overschrijden. Of de licentienemer koopt je muziek gewoon helemaal.

Nu de basis duidelijk is, bekijken we muzieklicenties wat uitgebreider. Er zijn verschillende soorten licenties die je aan anderen kunt verlenen:

• Blanket-licentie
• Mechanische licentie
• Synchronisatielicentie
• Masteropnamelicentie
• Licentie voor openbare uitvoering
• Druklicentie

Blanket-licenties zijn populair bij omroepen of plekken die achtergrondmuziek willen, zoals winkelcentra of cafés. Zij kopen geen losse licenties per nummer. In plaats daarvan nemen ze één licentie die toegang geeft tot een hele verzameling nummers, of een deel daarvan. De meeste blanket-licenties worden jaarlijks betaald en verlengd.

Zo'n licentie bespaart veel tijd. PRO's of CMO's stellen niet voor elk muziekstuk apart een contract op, maar verlenen namens hun leden één enkele licentie die alles dekt. Zodra de deal rond is, bundelen ze alle aangevraagde nummers en geven ze de koper toegang.

Dit is het type licentie dat je nodig hebt om een cover uit te brengen van een nummer dat niet in het publieke domein valt. Een mechanische licentie dekt de reproductie van muziek in fysieke vorm, waaronder soundtracks en cd's. Meestal vallen er geen video's die bij het nummer horen onder.

Synclicenties horen bij de meest gebruikte muzieklicenties. Een synclicentie dekt het gebruik van muziek samen met visuele media. Denk aan reclames, nieuwsfragmenten, tv-programma's, films en videogames. Synclicenties zijn ook populair bij artiesten die niet alleen een cover van andermans werk willen uitbrengen, maar er ook een videoclip bij willen maken.

De hoogte van de licentievergoeding hangt vaak af van verschillende factoren: het verwachte bereik, het beoogde gebruik, de plek waar de muziek wordt afgespeeld en eventuele andere royaltytarieven.

Met een masteropnamelicentie mag de licentiehouder een muziekstuk gebruiken in een film, een reclame of een ander project. Die wordt meestal per nummer verleend dat de licentienemer wil gebruiken.

Masterlicenties verschillen op één belangrijk punt van synclicenties. Waar synclicenties derden toestaan om het nummer van een andere artiest opnieuw op te nemen, omvat een masterlicentie het gebruik van de stem van de oorspronkelijke uitvoerder.

Noem een licentie voor openbare uitvoering en de meeste mensen buiten de muziekindustrie denken aan concerten. Concerten en andere liveoptredens vallen er zeker onder, maar de licentie geldt ook voor muziek die wordt gebruikt tijdens beurzen of openbare bijeenkomsten.

De artiesten die bij het maken van het nummer betrokken zijn, waaronder songwriters, uitgevers en componisten, ontvangen royalty's in ruil voor toestemming om de track te gebruiken. Zelfs bedrijven die achtergrondmuziek willen draaien, moeten betalen voor een licentie voor openbare uitvoering.

Tot slot dekt een druklicentie de songteksten of bladmuziek. Deze licentievergoedingen komen toe aan de songwriter of componist als een derde partij de muziek wil gebruiken. Wil iemand bijvoorbeeld een liedboek samenstellen met een nummer dat jij hebt geschreven, dan moet die persoon daar toestemming voor vragen en voor betalen.

Zie het verschil tussen auteursrecht en een muzieklicentie als het verschil tussen het bezitten en het huren van een appartement. Als een artiest een licentie verleent aan een licentiehouder, leent die in feite zijn nummer uit.

De licentiehouder mag de muziek voor een bepaalde periode of een bepaald doel gebruiken. Maar het muziekstuk wordt nooit zijn eigendom. Het eigendom blijft bij de oorspronkelijke artiest of bij diens label. Dat laatste hangt af van het contract tussen de artiest en het label.

Je muziek in licentie geven aan iemand raakt je eigendomsrechten niet. Of je de muziek die in licentie wordt gegeven zelf bezit, hangt af van de afspraak tussen jou en je label. Als platenlabels betalen voor de opnamestudio en het hele publicatieproces, kunnen zij eigenaar worden van het nummer dat jij hebt geschreven. Dat eigendom is meestal beperkt tot de looptijd van het contract zelf.

Heb je daarentegen zelf voor de publicatiekosten betaald, dan ligt het voor de hand dat jij het auteursrecht op je muziek hebt en een groter deel van de royalty's verdient. Werk je al samen met een label en twijfel je over je auteursrechtelijke situatie, dan is het tijd om de kleine lettertjes in je contract te lezen. Ben je in onderhandeling en sta je op het punt te tekenen, controleer dan je rechten tegenover die van het label.

Dit verdient nog eens de nadruk: je muziek in licentie geven neemt je rechten als artiest niet weg. Ook al heb je je muziek in licentie gegeven, je nummers blijven jouw intellectuele eigendom.

Onthoud dat muziek in licentie geven hetzelfde is als die aan iemand anders uitlenen, niet als die definitief verkopen. Met grenzen aan de gebruiksduur, de media waarin het stuk mag worden gebruikt of de aard van het gebruik, doen artiesten hun songwriterscredits nooit van de hand.

Dat gezegd hebbende, kun je exclusieve rechten verlenen aan een licentiehouder, waardoor die in feite het nummer en het gebruik ervan kan bepalen.

Je muziek in licentie geven is een uitstekende manier om extra inkomsten uit je nummers te halen. Veel artiesten bouwen er een lucratieve bijverdienste mee op, zodra ze genoeg materiaal voor licenties beschikbaar hebben. Rijk word je er niet meteen van. Maar royaltybetalingen dragen zeker bij aan je inkomen als artiest, en onderschat zeker de waarde van syncmogelijkheden niet.

Er zijn geen vaste regels voor hoeveel je voor je muziek kunt vragen. Sommige diensten publiceren richtlijnen, maar als je twijfelt over je tarief, baseer je vraagprijs dan op het bereik dat je voor je muziek verwacht.

Een andere richtlijn om een prijs te bepalen, is het budget van een project zoals een film. Je kunt ook een vast bedrag vragen in ruil voor een licentie op je muziek. Veelvoorkomende soorten licenties zijn gebruik voor zakelijke doeleinden, films, tv-producties of grote bedrijfsevenementen. Zelfs beurzen moeten muzieklicenties kopen. Buiten die categorieën kun je altijd licentieovereenkomsten op maat opstellen voor andere doeleinden.

Rechtenvrije muziek is een grote favoriet bij contentmakers die net naam beginnen te maken en zich misschien geen volledige muzieklicentie kunnen veroorloven. Rechtenvrije of stockmuziek wordt verkocht voor een heel klein bedrag en is soms gratis beschikbaar. In die gevallen vragen de meeste artiesten om een vermelding van hun naam of online platform.

Waarom zouden artiesten overwegen om hun muziek als stockmuziek te verkopen of zelfs rechtenvrije muziek aan te bieden? Voor sommigen heeft deze weg een waardevolle bron van passief inkomen opgeleverd. Heb je veel muziek "op de plank" liggen, dan loont het om een deel daarvan via stockmuziekkanalen te verkopen.

Alle bovenstaande licenties hebben één ding gemeen: ze draaien om muziek die in het openbaar wordt gebruikt. Distributielicenties zijn anders. Het recht om een muziekstuk te distribueren betekent dat je exemplaren van een auteursrechtelijk beschermd nummer mag verkopen of het eigendom op een andere manier mag overdragen.

Muziekdistributielicenties dekken ook leasing, verhuur of uitlenen. Dankzij digitale distributieplatforms is het een stuk eenvoudiger geworden om je nummers door een zo breed mogelijk publiek te laten horen. Of je je muziek nu breder wilt verzilveren of verschillende distributieprofielen wilt opzetten, digitale distributie kan het antwoord zijn.

"Het maken" als artiest hangt af van talent, hard werken en misschien ook een beetje geluk. Wie daar zakelijk inzicht aan toevoegt, vergroot zijn kansen in de muziekindustrie enorm. Muziek in licentie geven is zakelijk gezien slim. Met licenties kunnen artiesten anderen tijdelijk gebruiksrechten verlenen voor een specifiek doel.

Beperkt in tijd en in de aard van het gebruik, levert licentiëring een inkomstenbron op zonder het auteursrecht van de oorspronkelijke artiest weg te nemen. Contracten om muziek in licentie te geven zijn heel flexibel, zodat artiesten het hoogst mogelijke inkomen uit hun creaties kunnen halen.

Anderen je muziek laten gebruiken is een prima manier om je bereik te vergroten en een publiek op te bouwen, terwijl je royalty's int en je auteursrecht behoudt. Iets om op te letten? Als je al onder contract staat bij een label, controleer dan welke rechten je nog hebt en of er ruimte is om te groeien.